"Nowy impet" dla gazu i ropy z Kaukazu

Wizyta premiera Tuska w Azerbejdżanie, Gruzji i Armenii przyniosła potwierdzenie, że prowadzona przez Polskę zagraniczna polityka bezpieczeństwa energetycznego nie zmieniła się od roku 2006, czyli rządów PiS-u.

Już przed wizytą kierunek wizyty określał minister Sikorski: "dobrze by było, gdyby Azerbejdżan znalazł wystarczające ilości gazu ziemnego, aby zapełnić proponowany rurociąg Nabucco, który uniezależniłby Europę od wyłącznych dostaw rosyjskiego gazu".

Nadzieje rozbudzały także tytuły w mediach: TVN24 "Tusk odwraca rurę", Gazeta Wyborcza "Czy premier Tusk przywiezie ropę i gaz z Azerbejdżanu?"

Co premier robił i mówił? W Azerbejdżanie:

Premier Tusk podkreślił, że Polska i Azerbejdżan zainteresowane są sfinalizowaniem projektu ropociągu Odessa-Brody-Gdańsk. Zaznaczył jednak, że realizacja tego przedsięwzięcia zależy od większej liczby państw.

- Dzisiaj w czasie rozmów i z premierem i z Panem prezydentem i w parlamencie, wszyscy dochodziliśmy do wniosku, że teraz jest ten moment, aby nadać sprawie nowy impet - zaznaczył szef polskiego rządu.

W Gruzji premier:

Tusk rozmawiał też o budowie euroazjatyckiego korytarza dostaw ropy naftowej do Europy. Chodzi o przedłużenie ropociągu Odessa-Brody do Płocka, a następnie do Gdańska, skąd ropa mogłaby trafiać do innych krajów europejskich.

- Gruzja nie ma ropy ani gazu, ale może być jednym z alternatywnych korytarzy energetycznych. Tak naprawdę o to idzie ten wielki bój geopolityczny w tym regionie - podkreślił premier. Jak dodał, UE zależy na tym, żeby ten korytarz był stabilny i w pełni wykorzystany. PAP

Jak widzimy, realizowane są te same pomysły, które nagłaśniał trzy lata minister Naimski ("Porażka prezydenckiej wizyty nad M Kaspijskim"). Warto wciąż przypominać, że nic z nich nie wyszło. Dzisiaj także pogorszyły się warunki dla amerykańskiej strategii energetycznego odrywania tych regionów od Rosji (bo Unia odgrywa tutaj jedynie pomocniczą rolę i to dość niechętnie).

• Azerbejdżan rozpoczął współpracę z Rosją ("Azerbejdżan wyraził gotowość udziału w South Stream", "SOCAR doubles gas supplies to Russia")...
• niemiecki unijny komisarz ds. energii myśli o wspieraniu South Stream ("EU could back South Stream gas project")...
• sam projekt Nabucco przeżywa duże kłopoty ("Delays in Turkish-Azeri Gas Deal Raises Uncertainty Over Nabucco")...
• Ukraina po wyborach myśli jak ratować dochody z tranzytu rosyjskiego gazu i trudno mieć ją za sojusznika w projektach "uniezależnienia się Rosji".

Dobrze zresztą współgrała z kaukaską misją premiera wcześniejsza wizyta w Gruzji prezydenckiego ministra, szefa BBN, Aleksandra Szczygło, który podpisał dokument ze swoim gruzińskim odpowiednikiem o zagrożeniach dla bezpieczeństwa narodowego Gruzji i Polski (jednym z elementów było bezpieczeństwo energetyczne). Jakie to zagrożenie? Sekretarz gruzińskiej Rady Bezpieczeństwa Narodowego Eka Tkeszelaszwili oświadczyła, że "próby okupacji tego kraju ze strony Rosji są nie tylko zagrożeniem dla samej Gruzji, ale dla całego demokratycznego świata". Pan mister zadeklarował, że "Polska jest zdecydowanym zwolennikiem integralności terytorialnej Gruzji i dawała temu wielokrotnie wyraz" i przypomniał, że współpraca z Tbilisi dotyczy też spraw energetycznych (budowa euroazjatyckiego korytarza dostaw ropy naftowej do Europy, w tym przedłużenie ropociągu Odessa-Brody do Płocka). Mamy więc wątek militarno-energetyczny, jakby żywcem przypomniany z upadłego bez sukcesu pomysłu "energetycznego NATO"

Dziwne, że w rządzie nie wyciąga się wniosków z tamtych porażek i zmiany sytuacji, a premier Tusk kontynuuje bezskuteczne starania prezydenta Kaczyńskiego w obszarze Morza Kaspijskiego. W Polsce w dalszym ciągu jesteśmy karmieni nadziejami na ropę i gaz z Azerbejdżanu ("prezes spółki Nowa Sarmatia Marcin Jastrzębski ocenił pod koniec ub.r., że od 2013-2014 r. przedłużony ropociąg mógłby transportować nawet do ok. 40 mln ton ropy rocznie", a minister Szczygło ma nadzieję na uruchomienie ropociągu Odessa - Brody - Płock w 2014 roku. "Jesteśmy coraz bliżej sfinalizowania tego projektu" - mówił w Gruzji). Całkowicie złudnymi, bo od 12 lat projektu jego perspektywy się pogarszają. I nie pomogą ani zaklęcia ani kolejne feasibilty studies, czy coraz odleglejsze daty powstania rurociągu.

Jest jeszcze inny aspekt tej polityki. Polska deklaruje przywiązanie do praw człowieka, które mają być sztandarowym tematem naszej polityki zagranicznej. Doświadczyliśmy tego ostatnio z Białorusią, gdy od prowadzonej od niedawna przez Polskę polityki kompromisu i porozumienia z Białorusią, cofnęliśmy się do poprzedniej linii walki o prawa człowieka i demokratyczne swobody. Byliśmy tu bardzo pryncypialni - protesty w Unii (bezskuteczne), uchwały sejmowe, mocne i twarde słowa.

Jednak nie w Azerbejdżan, który ma bardzo złą opinię w tej materii. Ostatnie raporty Amnesty International określają to jako "troubling record of human rights abuses". Donosi się w nich o problemach dziennikarzy:

Opposition and independent journalists continued to face harassment, physical assault and intimidation on account of their journalistic activity. Although defamation and libel continued to be criminal offences, several journalists were imprisoned on other criminal charges ostensibly unrelated to their journalistic activity, such as “hooliganism” or “bribery”.

O swobodach religijnych:

Representatives of religious groups or confessions outside officially endorsed structures continued to be harassed. In August the Abu Bekr mosque in Baku was bombed, resulting in three deaths. Following this incident, Muslims were banned from praying in public outside mosques. There were continued reports of the forcible shaving of beards by police.

Premier Tusk nie podnosił tych problemów w czasie wizyty. Podobnie robił prezydent Kaczyński w Kazachstanie, o co opozycja demokratyczna ma do niego do tej pory żal. A stanowisko naszego premiera podsumował Razi Nurallajew, członek opozycyjnej partii Front Ludowy, który powiedział Radiu Wolna Europa ("Warsaw's energy efforts irks opposition"):

"Polska poświęca fundamentalne wolności dla ekonomicznych interesów".

"I think Poland is sacrificing fundamental freedoms for economic interests".

Chyba nas Razi Nurallajew przecenia. My na tym nie robimy żadnych interesów. My na tym tracimy. Tacy jesteśmy wielkoduszni. A zarazem jesteśmy niewiarygodni, gdyż raz mówimy ostro o prawach człowieka, drugim razem zbywamy je milczeniem. Za każdym razem zresztą bez sukcesów. Z tych manewrów nic dobrego nie wynika ani dla Polaków na Białorusi, ani dla dostaw ropy i gazu.