Co z akcyzą na LPG?

Zmiana reguł ustalania podatku akcyzowego

Ministerstwo Finansów przygotowuje się do podwyższenia podatków akcyzowych. Przewiduje to projekt ustawy o podatku akcyzowym z dnia 2 grudnia 2005. Zawiera on zmianę dzisiejszych przepisów, która – jak pisze Minister Finansów w uzasadnieniu:

„wraca do pierwotnej konstrukcji stawki akcyzy, zgodnie z którą ustawa określa wysokość stawek maksymalnych, a Minister Finansów dokonuje ich obniżenia w drodze rozporządzenia”.

Projekt Ministerstwa, przewiduje, że Minister Finansów będzie miał możliwość podnoszenia akcyzy wg potrzeb budżetu, a górną granicę ustawiono bardzo wysoko. Wystarczy obowiązującą dzisiaj ustawę porównać z projektem Ministerstwa.

Jednak czy jest ku temu jakieś uzasadnienie?

Szara strefa zdecydowanie się zmniejsza

Szarą strefę oszacowaliśmy po trzech kwartałach roku 2005, dysponując danymi nt. wielkości polskiego rynku (m.in. produkcji polskich rafinerii i importu). Po raz pierwszy dysponowaliśmy danymi dochodów budżetu państwa z akcyzy na autogaz

dochody w milionach zł

Rynek sprzedaży całkowitej gazu płynnego oceniliśmy w 2005 roku na 2 mln 400 tys. ton. Rynki gazu grzewczego i butli 11-kilogramowych są bardzo stabilne i nie zmieniły się od roku ubiegłego. Dzięki temu możemy oszacować rynek autogazu na 1 mln 740 tys ton (wzrost 300 tys ton).

Jednocześnie ze statystyk dochodów państwa z akcyzy z autogazu oceniliśmy wielkość sprzedaży opodatkowanego autogazu na 1 mln 640 tys ton. Różnica między tymi wielkościami - szara strefa autogazu - wynosi 100 tys. ton. Jest to ok. 6% rynku autogazu – i na tym poziomie szacujemy wielkość szarej strefy w roku 2005.

Dodatkowym argumentem takiego szacunku zasięgu szarej strefy jest różnica cen między stacjami sieciowymi, a stacjami niezależnymi. Wynosi ona w tym roku ok. 7 groszy / litr (na podstawie monitoringu rynku przez operatorów). Jest to wielkość nieporównywalnie niższa od różnic cenowych roku 2004 i lat poprzednich.
Przyczyny ograniczenia zasięgu

Czynnikiem ograniczającym szarą strefę były działania podjęte przez służby celne i policję, które rozpoczęły się w czerwcu tego roku. Polegały one na likwidacji (w niektórych przypadkach – przyłapaniu na nielegalnej działalności) punktów przetaczania gazu płynnego z butli do zbiorników autogazu. Prewencyjnie zadziałał także nieszczęśliwy wypadek, który miał miejsce w końcu września w Radomiu. Spowodował on szerokie kontrole w stacjach tego regionu, a w efekcie ceny dystrybucji autogazu znacząco wzrosły - jako efekt opłacania podatków.

Szara strefa w branży gazu płynnego przed wprowadzeniem składów podatkowych osiągnęła w roku 2003 już 50% rynku autogazu. Wprowadzenie składów podatkowych znacząco zmieniło sytuację. Bezpośrednio po tym szara strefa znacząco się ograniczyła. Dowodem tego był wzrost cen detalicznych na stacjach autogazu, co wynikało z braku na rynku produktu bez akcyzowego i konieczności wliczenia podatku w cenę.

Przedsiębiorcy zdecydowanie protestują

POGP wyraża zdecydowany sprzeciw wobec proponowanego przez Ministerstwo „powrotu”. W lipcu Parlament wprowadził nowe zasady ustalania zakresu produktów i stawek, który zbliżał nas do do konstytucyjnego wymogu stanowienia podatków drogą ustawową. Posłowie głosując nad nim – praktycznie jednogłośnie – ograniczyli władzę Ministra Finansów, a jednocześnie wprowadzili zasady znacznie bardziej stabilne i przyjazne dla przedsiębiorstw.

Nie do przyjęcia jest dla nas powrót do sytuacji braku przewidywalności, co będzie opodatkowane i w jakiej wysokości. Uważamy, że szczególnie wykaz produktów objętych lub zwolnionych od podatku nie może być decyzją ministra. Ukradkowe próby przywrócenia tego okresu niestabilności oceniamy negatywnie. Dla przykładu w sąsiednich Niemczech stawki podatku uchwala się poprzez ustawę stosując długoletni okres obowiązywania (dzisiejsze stawki mają określony termin do 2009 roku).

Wprowadzenie wysokiej akcyzy akcyzy (do obecnej wysokości akcyzy dla autogazu, tj. 695 zł / tonę) spowoduje wzrost ceny butli gazowej o 10 złotych (w cenach detalicznych z VAT). Przy dzisiejszej bardzo wysokiej cenie butli 44 zł, oznacza to podwyżkę o 10 zł. Cena butli podniesie się do 54 złotych. Jest to poważne uderzenie w najuboższą sferę odbiorców energii i ciepła, a w Polsce jest 4,5 mln gospodarstw domowych korzystających z gazu płynnego w butlach.

Dążenie do wyrównania stawek jest zanegowaniem instytucji składów podatkowych, które w Unii Europejskiej stworzone zostały dokładnie w celu rozdzielania pod kontrolą państwa strumienia fizycznie takich samych produktów, na które nałożono różne akcyzy ze względu na przeznaczenie. Zamiast podważania sensu istnienia należy wprowadzić właściwą kontrolę i egzekucję przepisów. Można w ten sposób doprowadzić do znaczącego ograniczenia zakresu szarej strefy. Dowiodły tego ostatnie działania służb celnych i policyjnych.

Co zamiast zrównania i podniesienia stawek?

Uważamy, że zamiast podwyżki akcyzy, trzeba pilnie rozwiązać następujące problemy.

Występuje znacząca różnica między ilością zarejestrowanych składów a realnie istniejących rozlewni. Rozbieżność tę odkryliśmy dzięki danym z Ministerstwa Finansów, iż w kraju funkcjonuje 242 składy podatkow (i 36 zarejestrowanych handlowców), zajmujących się gazem płynnym. Z badań rynkowych wynika, że faktycznie funkcjonuje na rynku 140 rozlewni gazu. Różnica ta jest zbyt duża, by mogła być przypadkowa. Z informacji rynkowych wynika, że otwarto dużą ilość składów na stacjach paliw. Taka praktyka we wszystkich państwach europejskich jest zakazana, z powodu braku możliwości skutecznej kontroli. Dla przykładu - w Niemczech jest zarejestrowanych 70 składów.

Duży procent składów podatkowych nie jest poddany stałemu nadzorowi. Jest to związane z dużą ilością składów, ograniczeniami kadrowymi urzędów celnych i skarbowych. Jest to podstawowy słaby punkt dzisiejszej egzekucji przepisów akcyzowych. Brak bieżącego nadzoru jest bowiem zachętą do praktyk omijania podatków. Wielokrotnie wnosiliśmy do Ministerstwa Finansów o zmiany sposobu kontroli akcyzowej. Niestety bezskutecznie.

Niewłaściwe procedury kontroli nie biorą pod uwagę specyfiki gazy płynnego, koncentrując się na punktach bardzo uciążliwych dla branży, a nie stanowiących ryzyka dla wypływu towaru do szarej strefy. Proponowane przez POGP procedury nie zostały wprowadzone przez Ministerstwo Finansów. Uważamy, że poprawiłyby one znacząco efektywność kontroli.

Warszawa 13 grudnia 2005
materiał przygotowany na konferencję Polskiej Organizacji Gazu Płynnego