Ropa po 100$ - Gość Radia PiN 4 stycznia 2008

Cezary Szymanek: Gościem Radia PiN 102 FM jest dziś Andrzej Szczęśniak - ekspert rynku paliw. Dzień dobry.

Andrzej Szcześniak: Dzień dobry.

Cezary Szymanek: Panie Andrzeju powiedział pan przed chwilą, że będzie pan krzyczał jak zadam to pytanie, ale zadam…. Ile na koniec roku będzie kosztowała baryłka ropy naftowej?

Andrzej Szcześniak: Może30, może150. Spektrum tych wszystkich przewidywań cenowych jest tak szerokie…..

Cezary Szymanek: Jestem winien słuchaczom wytłumaczenie, pan Andrzej spojrzał w niebiosa przed chwilą.

Andrzej Szcześniak: Tak, bo to spektrum przewidywań, tzw. wróżb z fusów, jak ja to nazywam, jest tak szerokie, że na pewno ktoś trafi, bo gdzieś w tym spektrum 30 -130, 150 na pewno ta ropa się znajdzie. W związku z tym można powiedzieć, że nic nie wiadomo.

Cezary Szymanek: Te obecne poziomy cen, dziś w Nowym Jorku na zamknięciu handlu elektronicznego 99,27 dolara za baryłkę. Skąd ten poziom? To jest tylko i wyłącznie czysta spekulacja i obawy o to, co dzieje się regionach, gdzie są znaczne zasoby ropy?

Andrzej Szcześniak: Trzeba oddzielić dwa poziomy, jeden to jest poziom fundamentalny a drugi to jest właśnie ten spekulacyjny czy techniczny nazywając go tak obojętnie, bez słów nacechowanych negatywnie. Poziom techniczny oczywiście kieruje się takimi codziennymi informacjami, typu tu jest niepokój, tam…. Co prawda czasami te informacje podawane do mediów są lekko tak... no nawet śmieszne czasami, typu Pakistan. Pakistan jest tak naprawdę ogromnym importerem ropy naftowej a nie eksporterem, i tutaj nie ma nic wspólnego. Nie wspomina się np. o tym, że Iran - taki główny straszak na ropę naftową, przestał od trzech lat funkcjonować po tym raporcie amerykańskim. Rzeczywiście takie czynniki codzienne typu zła pogoda, która gdzieś wywróciła jakąś wieżę wiertniczą, one decydują o tych wahaniach codziennych, technicznych. Innym zupełnie problemem, i to trzeba rozdzielić, jest problem poziomu cen, ponieważ te same warunki techniczne, czynniki techniczne działają, kiedy ropa jest na poziomie 30 i kiedy ropa jest na poziomie 100 czy tych 99. Tutaj tego wyjaśnienia, dlaczego ropa, której wydobycie dzisiaj kosztuje od kilku dolarów gdzieś tam w Zatoce Arabskiej do kilkunastu czy kilkudziesięciu w najdroższych złożach, np. z ciężkiej ropy naftowej w Kanadzie, tutaj nie ma tego wyjaśnienia. Te wszystkie codzienne informacje typu Pakistan, Iran, pogoda one tego nie tłumaczą, i rzeczywiście dochodzimy do wyjaśnienia, które ja określam jednym słowem – spekulacja.

Cezary Szymanek: Eksperci mówią, że po prostu na rynku jest zbyt dużo gotówki, i jest to doskonałe pole do manewru, doskonałe pole to tego, by ugrać coś na tej dużej kwocie pieniędzy.

Andrzej Szcześniak: Czasami się zdarza, że rynki, które są źle wyregulowane, albo były dobrze kiedyś wyregulowane a dzisiaj w nowych warunkach okazuje się, że jest jakaś luka, przez którą te rynki po prostu źle funkcjonują, no przedwczoraj czy wczoraj mieliśmy taką sytuację z rynkiem energii w Polsce, ale rynkowi energii w Polsce daleko do skomplikowania i do takiej koncentracji kapitału rynku naftowego. Ale co się okazało? Otóż rynek naftowy od kilku lat przeżywa taki poważny kryzys strukturalny polegający na tym, że jeżeli w dziewięćdziesiątych latach udział tzw. non commercial, których my nazywamy spekulatorami, ale to są firmy, które kupują nie dla celów handlowych, tzn. potrzebują ropy albo chcą sprzedać, ale dla celów operacyjnych, tzn. lokują w tym środki. Jest to normalna i przyjmowalna gra na rynku finansowym, absolutnie nic w tym złego nie ma. Po to zostały stworzone papiery tzw. futures options, jeszcze inne, kilka funkcji takich, które pozwalają po prostu spokojniej spać np. producentom ropy, odbiorcom ropy. Ten rynek miał za zadanie budować większą transparentność, przejrzystość na rynku nafty oraz budować pewność, po to są te struktury hedgingowe np., żeby rafiner wiedział, że za rok sprzeda ten produkt czy za pół roku czy za miesiąc sprzeda za taką i taką kwotę.

Cezary Szymanek: Wprowadziły większą niepewność w takim razie.

Andrzej Szcześniak: Właśnie. Rynek został, że tak powiem opanowany, bo jeżeli w latach dziewięćdziesiątych było dziesięć procent tych finansowych inwestorów, to dzisiaj jest czterdzieści procent, i pula inwestycji czy kontraktów na tysiąc baryłek tych firm handlujących ropą jest prawie taka sama, o tyle prawie czterokrotnie zwiększyła się ilość tych udziałowców finansowych i rynek został zdominowany. Jak się niektórzy śmieją rynek ropy naftowej został porwany przez traderów i oni teraz nim trzęsą. I muszę powiedzieć, że niektóre wypowiedzi, czasami może chyba po jakimś piwie jakiś trader mówi w telewizji, że oni wyznaczyli sobie datę na 21 stycznia, bo to jest taka charakterystyczna data i wtedy stówkę osiągniemy. Czyli idzie marsz na wysokie ceny ropy i to nie jest dobre. Czasami się zdarza, że na rynku gdzieś jest dziura, przez którą przemyka się złe funkcjonowanie danej struktury. I wydaje mi się, że w tej chwili w Stanach Zjednoczonych na tym rynku ropy naftowej generalnie, bo to są trzy wielkie giełdy, takie rzeczy się dzieją.

Cezary Szymanek: Czy zwiększenie wydobycia ropy naftowej, choć jest mało prawdopodobne, bo na razie z państw OPEC opowiada się za tym wzrostem tylko Indonezja, czy potencjalne zwiększenie wydobycia ropy naftowej uspokoiłoby sytuację?

Andrzej Szcześniak: Tutaj generalnie OPEC jest bardzo sprytną instytucją, która dobrze trzyma rękę na pulsie i widzi ile można dodać ropy na rynek a ile nie można. I już wiedzą doskonale, że w sumie ich działania nie odnoszą tego skutku, który byśmy normalnie przypisywali np. zwiększeniu podaży, czyli obniżce cen. Jak OPEC zwiększył o pół miliona baryłek, to nie jest mało, we wrześniu, w listopadzie ta ropa weszła na rynek i co się stało w listopadzie? Ropa skoczyła, skoczyła chyba 10 dolarów, do 94 - średnia miesięczna. To jest po prostu rzecz na normalnym rynku niesłychana. I co się dzieje? OPEC w tej chwili jest bardzo sceptyczny co do ilości ropy. Oni wiedzą doskonale, jakich rabatów udzielają kupującym ropę właśnie arabską od tej ropy właśnie kwotowanej, czyli tej ropy lekkiej, i te upusty ostatnio osiągnęły dosyć duże kwoty. One są znaczne. To znaczy, że nie ma braków na rynku, jest w tym problem finansowy. W tej chwili się odbywa taka wewnętrzna dyskusja. Iran i Wenezuela będą rzucać: „nie, zmniejszmy, bo ropa za dwieście to nasz ideał”, a państwa takie bardziej - jakby to powiedzieć – prozachodnie, typu Arabia Saudyjska będą dawały sygnały dla rynku, że będzie lepiej i żeby z tą spekulacją nie przesadzać. Także tutaj mamy jeszcze otwartą grę i ona będzie do pierwszego lutego trwała.

Cezary Szymanek: To wróćmy nad Wisłę i na nasze stacje benzynowe. Benzyna po pięć złotych to już niedaleka przyszłość.?

Andrzej Szcześniak: Straszą wszyscy tymi 5 zł, straszą…

Cezary Szymanek: Ja tylko pytam.

Andrzej Szcześniak: Ja wiem, pan pyta. Jak mnie ostatnio na ulicy zaczepił przyjaciel i pyta, słuchaj Andrzej a co z tą benzyną, naprawdę będzie za 5 zł? A ja mówię, nie słuchaj, nie oglądaj za dużo telewizji, bo media kochają takie wielkie symbole - benzyna po 5 zł

Cezary Szymanek: Bo to wtedy reszty nie trzeba wydawać

Andrzej Szcześniak: Problem polega na tym, że ropa to tylko jeden czynnik cenowy, drugim czynnikiem, dużo poważniejszym, są podatki, i one na szczęście się w tym roku się nie zwiększyły, co jest bardzo dobrym sygnałem, natomiast są jeszcze inne czynniki np. rafinerie i ich marże, czyli koszt przerobu ropy na paliwa. Przypomnijmy sobie lato ubiegłego roku, mamy lipiec - ropa po 60 dol., benzyna po 4.5 - dlaczego? Ponieważ marże rafineryjne w skutek popytu na rynku amerykańskim były tak ogromne, że koszt przerobu baryłki ropy naftowej był równy połowie ceny tej ropy naftowej, czyli prawie 30 dol. wynosił w pewnych momentach. Ropa plus marża rafineryjna daje bardzo drogą benzynę i nie wiadomo czy ta sytuacja się powtórzy, bo dzisiaj marże benzynowe są bardzo marne, ale zupełnie innym czynnikiem, i tutaj bym się spodziewał większych niespodzianek, było to, że tak jak w roku 2004, kiedy dolar spadł z 4zł na 3 złote, w roku 2007 roku złotówka się taż bardzo wzmocniła i ona nas osłoniła przed tymi wielkimi zmianami. To znaczy nie przepłynęły one tak bezpośrednio na polski rynek. Pytanie, jak złotówka się zachowa w tym roku. Tego nie wiemy, bo zwykle po tym wielkim wzmocnieniu ona się troszeczkę osłabia.

Cezary Szymanek: Czyli jedyną tarczą obronną przed podwyżką cen benzyny jest tak naprawdę mocna złotówka?

Andrzej Szcześniak: Była w zeszłym roku, pytanie czy będzie w obecnym. Nie jestem tego pewien, trudno przewidywać, natomiast, jeżeli rzeczywiście ropa utrzyma się na tych 100 dol., bo wokół tego oscyluje i te niestety najpoważniejsze prognozy mówią a 80-85 dol. Jeżeli ten poziom się utrzyma, no to benzyna może na polskich stacjach, jak to się mówi na rynku ropy naftowej, może „flirtować z ceną 5 zł”.

Cezary Szymanek: Czy cena diesla w tym momencie na stałe zrówna się z ceną benzyny?

Andrzej Szcześniak: Diesel to jest inna sprawa. Na diesel mamy szczyt popytu i szczyt cenowy w zimie, i tu jest rzeczywiście problem, bo teraz diesel może pójść znacznie w górę, ale to też zależy od pogody w Stanach Zjednoczonych.

Cezary Szymanek: A możemy mieć taką sytuację ze diesel będzie droższy od 95?

Andrzej Szcześniak: Diesel już jest droższy od 95. Konsument tego nie widzi z prostego powodu, ponieważ różnica w podatkach między dieselem a benzyną wynosi w przybliżeniu 50 gr. w tym podatku akcyzowym i 10 gr. w podatku VAT. Czyli gdyby tę różnicę zniwelować, to by się okazało, że dzisiaj diesel jest droższy od benzyny na stacjach benzynowych, już jako produkt jest droższy. O tym decyduje tak naprawdę fiskus i ta dawna, dawna teoria, która dziś się już nawet nie chce bronić, że ponoć kiedyś diesel był bardziej ekologiczny niż benzyna.

Cezary Szymanek: Czyli co, nie straszymy 5 zł?

Andrzej Szcześniak: Nie straszmy...

Cezary Szymanek: Dobrze. Andrzej Szczęśniak – ekspert rynku paliw. Dziękuję bardzo.

Andrzej Szcześniak: Dziękuję.

04.01.2008
Radio PIN