Kaspijska ropa - tylko przez Rosję i do Chin

Dwa istotne wydarzenia - wybuch rurociągu Baku Tbilisi Ceyhan i wojna w Gruzji spowodowały, że ropa z Morza Kaspijskiego nie ma jak wydostać się na rynki zachodnie. BTC przez kilka tygodni będzie zamknięty, a awaryjne wysyłki przez Gruzję (rurociągiem Baku - Supsa i koleją do Batumi) są zbyt niebezpieczne. Pozostaje tylko Rosja. Albo Chiny.

Na początek proponuję przyjrzeć się mapkom. Pierwsza pokazuje dość przejrzyście przebieg rurociągu: Z Baku (Azerbejdżan), przez Tbilisi (Gruzja) i na południowy zachód do Turcji - do terminalu naftowego nad Morzem Śródziemnym - Ceyhan.

Druga mapka ilustruje coś bardzo istotnego, co jest powodem tego przerwy w działaniu rurociągu, co uderzyło w tę potężną inwestycję. Otóż rurociąg w Turcji biegnie najpierw znacząco na zachód, by potem zejść na południe. Z jednego powodu - by ominąć tereny kurdyjskie. Niestety, napięcie w tym regionie sięgnęło takich poziomów, że ta odległość okazała się za mała. Kurdyjscy partyzanci dosięgnęli tego, czego Turcja miała strzec jak oka w głowie.

Rurociąg BTC to potężne przedsięwzięcie. By zrozumieć trudności, jakie pokonano przy jego budowie, proszę się przyjrzeć przekrojowi pionowemu drogi rurociągu (dzięki Piotrowi Kwiatkiewiczowi, bezpośrednio z Azerbejdżanu);

kliknij, aby zobaczyć powiększenie

Rurociąg ten przechodzi przez Turcję przez tereny górskie, czasami na niebotycznych wysokościach - szczytowy punkt wynosi 2800 m. Proszę sobie wyobrazić: z poziomu Bałtyku do poziomu najwyższego tatrzańskiego szczytu i jeszcze 300 metrów do góry! I z powrotem na poziom morza.

O rozmiarze tej inwestycji można więcej przeczytać na stronie BP - głównego inwestora i operatora rurociągu Spanning three countries from the Caspian Sea to the Mediterranean coast.

I tę potężną, kosztującą prawie 4 mld $ kluczową inwestycję zachodu dotknęły prawie jednocześnie dwa nieszczęścia.

W środę 6 sierpnia wybuch i pożar ropy zablokował przesył ropy. Pożar był potężny, płomienie biły na ponad 50 metrów w niebo. BP (właściciel 30,1% rurociągu i operator) pierwotnie przewidywało, że w ciągu kilku dni dostawy ropy zostaną wznowione. Jednak do piątku rurociąg ciągle stał w ogniu, wypalała się ropa, której nie można było odciąć. W piątek ogłoszono, że przestój będzie trwał co najmniej 21 dni. Na nieszczęście dla Ceyhanu - końcowego terminalu - od początku tygodnia przestała także płynąć ropa z północnego Iraku. Tak więc z jednej strony BTC (milion baryłek dziennie) i rurociąg północy z irackiego Kirkuku (400 tys. bbl) - przestały dostarczać ropę.

BP nie ma szczęścia do rurociągów. Wielka awaria rurociągu z Alaski, naraziła firmę na oskarżenia i dodatkowe kontrole. Ale tutaj nieszczęścia chodzą parami. Gdy Azerowie i BP zaczęły przygotowywać wysyłki alternatywnymi trasami: przez Gruzję - w piątek rano prezydent Saakaszwili zapragnął odzyskać kontrolę nad Osetią. Wysłał tam wojska i zaczęła się wojna.

Rurociąg Baku - Supsa (w Gruzji na wybrzeżu M. Czarnego), od kilkunastu miesięcy był w remoncie, raczej z przyczyn "dyplomatycznych" niż technicznych (brakuje bowiem wciąż ropy dla zapełnienia głównej magistrali eksportowej, czyli BTC). Z drugiej strony Azerowie (SOCAR) zainwestowali w terminal Kulevi, niedawno oddany do użytku, do którego ropę woziło się koleją. Obydwie te alternatywy dla BTC w momencie wybuchu wojny - przestały być bezpiecznymi drogami eksportu. Azerbejdżan ogłosił, że nie będzie wysyłał ropy przez terminale w Batumi i Kulevi.

Gruzini dodatkowo budują napięcie przez komunikaty o bombardowaniu rurociągów przez Rosjan. Ci zaprzeczają, a co najważniejsze - nawet BP zdobyło się na dość uszczypliwą informację: "chyba byśmy o tym wiedzieli":

Cóż pozostaje? Firmom wydobywającym ropę na M. Kaspijskim w Azerbejdżanie pozostało jedno - ograniczyć wydobycie. I tak zrobiono - największe pole Azeri-Chirag-Gunashli (ACG), gdzie wydobywano 850 tys. bb/d - obniżyło wydobycie co najmniej o 400 tys. baryłek dziennie. .

Przyjrzyjmy się jednak mapce

Oprócz wymienionych wyżej z Azerbejdżanu jest tylko jeden rurociąg: Baku - Noworosyjsk (Rosja). Był on ostatnio wykorzystywany w niewielkim stopniu, ale jego moc jest niewielka - 130 tys baryłek dziennie (7 razy mniej niż BTC). Biegnie poza terenami konfliktów, więc jest możliwy do wykorzystania.

Jeszcze w sobotę mówiło się rozmowach na temat jego wykorzystania.

Jeśli na powyższej mapce pominiemy "possible Iran route", to dla kaspijskego czarnego złota pozostają tylko dwie drogi:

1. z Kazachstanu przez Rosję - rurociąg CPC, działający od lat i eksportujący prawie 600 tys b/dziennie (30 mln ton rocznie) z pola Tengiz do Noworosyjska.

2. Z Kazachstanu do Chin, gdzie już jeden rurociąg został wybudowany, a obecnie kończy się bezpośrednie połączenie pola Tengiz z Chinami.

Tak więc, na skutek politycznych zawieruch, Rosja stała się jeszcze bardziej potrzebna jako bezpieczny korytarz tranzytowy kaspijskiej ropy na zachód. A Chiny znacząco wzmocnią swoją pozycję przetargową w konkurencji z Europą i USA o kaspijską ropę.

- - -
Więcej: fillm z pożaru i kilka słów o cenach